Туршиж үзье
← Эцэг эхэд · Мэргэжлийн тусламж ба үнэлгээ

Dyslexia гэж юу вэ, юу биш вэ

3 минут унших

Энэ хуудсанд
«Миний хүүхэд dyslexia-тай юу?»

Товчхондоо: Dyslexia нь үг унших, зөв бичихийн нарийвчлал, хурдны бэрхшээл; залхуурал, оюуны чадвар, үсэг тонгорч харах биш. Онлайн сорил онош тавихгүй.

Dyslexia гэдэг үгийг зөв бичихэд бэрхшээлтэй хүүхэд бүрд хэрэглэх нь буруу. Нөгөө талаас хүүхэд үсгээ тонгоруулж хараагүй учраас dyslexia байх боломжгүй гэж үзэх нь мөн буруу ойлголт.

Dyslexia гэж юу вэ

Судалгаагаар тогтоогдсон

Олон улсын дислексийн холбооны 2025 оны шинэчилсэн тодорхойлолтоор dyslexia нь үг унших болон зөв бичихэд нарийвчлал, хурд эсвэл хоёуланд нь хүндрэл илэрдэг суралцах өвөрмөц бэрхшээл юм. Илрэл, хүндийн зэрэг нь хүн бүрт ялгаатай бөгөөд авиа зүйн болон морфологийн боловсруулалтын хүндрэл түгээмэл боловч бүх хүнд адил байх албагүй.[1]

Судалгаагаар тогтоогдсон

Dyslexia юу байж болох вэ

Dyslexia-тай хүүхэд танил бус үгийг тайлж уншихдаа удаан байх, үгийг тогтвортой зөв бичихэд бэрхшээлтэй байх, уншиж бичих ажилд үеийнхнээсээ илүү их хүч зарцуулах шинж үзүүлж болно. Зарим хүүхэд утга ойлгох, ярьж тайлбарлах, бүтээлч сэтгэлгээ зэрэг бусад чадвараараа сайн байж болно. Бэрхшээлийн дүр зураг нь нас, сургалт, хэл, бичгийн тогтолцоо болон авсан дэмжлэгээс хамаарч өөрчлөгдөнө.[1]

Dyslexia юу биш вэ

Судалгаагаар тогтоогдсон

Үсгийг хөдөлж эсвэл тонгорч харахтай адил ойлголт биш

Зарим хүүхэд харааны тавгүй байдал мэдэрч болох ч dyslexia-ийн үндсэн тодорхойлолт нь үг унших, зөв бичихийн нарийвчлал ба хурдтай холбоотой. Үсэг заавал хөдөлж харагдах ёстой гэсэн шаардлага байхгүй.[1]

Судалгаагаар тогтоогдсон

Оюуны чадамж муу гэсэн үг биш

Dyslexia нь хүүхдийн нийт оюуны чадварыг хэмжсэн нэр биш. Хүүхэд ойлгох, ярих, асуудал шийдэх чадвартай мөртлөө бичмэл үгийг хурдан, нарийн боловсруулахад тусгай хүндрэлтэй байж болно. Оношилгоонд хүүхдийн нийт хөгжлийн дүр зураг, сургалтын түүх болон бусад боломжит тайлбарыг хамтад нь авч үзнэ.[2]

Судалгаагаар тогтоогдсон

Залхуурал эсвэл хичээлгүй байдлын нэр биш

Нэг даалгаварт удаан суух, бичихээс зайлсхийх нь заримдаа олон удаагийн бүтэлгүй оролдлого, ядаргаа эсвэл сэтгэл түгшилтийн үр дагавар байж болно. Dyslexia-тай хүүхдүүдийн сургуулийн туршлагыг судалсан чанарын судалгаанд стресс, бухимдал, ичгүүр болон өөрийгөө үнэлэх үнэлэмжид учрах дарамт давтагдан гарсан.[3]

Гэхдээ зан үйлийн шалтгааныг зөвхөн dyslexia гэж таамаглахгүй, хүүхэд бүрийн нөхцөлийг тусад нь үнэлнэ.

Судалгаагаар тогтоогдсон

Онлайн сорилоор тогтоох онош биш

Онлайн асуулга эсвэл богино даалгавар эрсдэлийн шинжийг ажиглахад тусалж болох ч онош тавихгүй. Мэргэжлийн үнэлгээ нь унших, зөв бичих, хэл яриа, суралцах түүх, сургалтын боломж, ахиц болон бусад боломжит хүчин зүйлийг хамарсан цогц үйл явц байна.[2]

Орто үнэлгээний зөв байр суурь

Орто редакцын зөвлөмж

Орто нь хүүхдийн зөв бичих даалгаварт гарч буй алдааны хэв шинжийг ажиглаж, ямар чадварт нэмэлт дасгал хэрэгтэй байж болохыг эцэг эхэд ойлгуулах сургалтын хэрэгсэл байна. “Dyslexia илрүүлнэ” эсвэл “оношилно” гэж танилцуулах шинжлэх ухааны болон ёс зүйн үндэслэл одоогоор байхгүй. Хэрэв үнэлгээ тогтвортой эрсдэлийн шинж харуулбал багш болон мэргэжлийн үнэлгээнд хандах зөвлөмж өгөх нь зохистой.

Хэзээ мэргэжилтэнд хандах вэ

Дараах нөхцөл хэд хэдэн сар үргэлжилж, хүүхэд зохих сургалт авсан ч ахиц бага байвал багш болон мэргэжилтэнтэй ярилцах үндэслэл болно.

  • Үг унших эсвэл зөв бичих нь нас ангийн хүлээлтээс тогтвортой хоцрох
  • Ижил үгийг олон янзаар бичих, авиа эсвэл үсэг тогтмол орхих
  • Танил бус үг тайлж уншихад ихээхэн удах
  • Цээжлэхэд их цаг зарцуулсан ч удалгүй мартах
  • Унших бичих даалгавраас айх, зайлсхийх, өөрийгөө муу гэж хэлэх
  • Гэр бүлд унших зөв бичихийн төстэй хүндрэл байсан түүх байх

Эдгээрийн нэг нь дангаараа dyslexia-г нотлохгүй. Харин давтамж, үргэлжилсэн хугацаа, сургалтын дараах ахиц, бусад чадвартай харьцуулсан зөрүүг хамтад нь үнэлэх шаардлагатайг харуулна.

Эх сурвалж

  1. International Dyslexia Association. “2025 Definition of Dyslexia and Explanatory Statement.” 2025. https://dyslexiaida.org/2025-definition-of-dyslexia/ ↩
  2. British Dyslexia Association. “Dyslexia Assessment.” https://www.bdadyslexia.org.uk/dyslexia/how-is-dyslexia-diagnosed/dyslexia-assessment ↩
  3. Wilmot, A., Hasking, P., Leitão, S., Hill, E., & Boyes, M. “Growing Up with Dyslexia: Child and Parent Perspectives on School Struggles, Self-Esteem and Mental Health.” Dyslexia, 29, 40–54, 2023. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10086841/ ↩